Αριθμοδείκτες & Επίσημες Στατιστικές

Οι αριθμοδείκτες είναι κλασικά στατιστικά εργαλεία μέτρησης και ανάλυσης που χρησιμοποιούνται στον τομέα εφαρμογών των κοινωνικών κυρίως επιστημών. Το ιδιαίτερο χαρακτηριστικό τους είναι ότι αναφέρονται στη μέτρηση των λεγομένων σχετικών μεταβολών και μάλιστα μεγεθών που κυρίως είναι σύνθετα ή πολυσύνθετα (γενικό επίπεδο τιμών, επίπεδο βιομηχανικής παραγωγής, μόλυνση περιβάλλοντος κ.λπ.). Η χρήση των αριθμοδεικτών στους κλάδους της Οικονομικής, της Διοίκησης των Επιχειρήσεων και τους λοιπούς κλάδους που συνδέονται με αυτούς είναι πολύ συχνή και ιστορικά η παλαιότερη. Είναι αδύνατο να φαντασθούμε σήμερα οικονομολόγο ή στέλεχος επιχείρησης ή άλλον επιστήμονα παρεμφερών κλάδων, ο οποίος δεν χρησιμοποιεί στην εργασία του ή δεν είναι εξοικειωμένος με μετρήσεις που αφορούν έννοιες όπως “γενικό επίπεδο τιμών, ποσοτήτων και αξίας”, “αγοραστική αξία του χρήματος”, “αποπληθωρισμός”, “πραγματική μεταβολή μισθών”, “τιμαριθμική αναπροσαρμογή μισθών”, “πραγματικό επιτόκιο”, “όροι εμπορίου”, “δείκτης τιμών χρηματιστηριακών τίτλων” κ.λπ. Επίσης, οι εξελίξεις του “δείκτη τιμών καταναλωτή”, του “δείκτη τιμών χονδρικής πώλησης”, του “δείκτη βιομηχανικής παραγωγής”, του “δείκτη αξίας λιανικών πωλήσεων”, του “δείκτη απασχόλησης”, των “δεικτών οικονομικής δραστηριότητας” δεν ενδιαφέρουν μόνο τους ειδικούς. Ενδιαφέρουν την Κυβέρνηση, τα κόμματα, τους συνδικαλιστές, τους επιχειρηματίες και συχνά τους ίδιους τους καταναλωτές ως μεμονωμένα άτομα, όπως και τους εργαζομένους, τους επενδυτές, τους αποταμιευτές κ.λπ. Τους χρηματιστηριακούς δείκτες και τους αριθμοδείκτες εταιρειών, παρακολουθούν τα τελευταία χρόνια πάρα πολλοί ενδιαφερόμενοι όχι μόνο ως εξελίξεις ορισμένου κλάδου οικονομικών μονάδων ή της εθνικής οικονομίας, αλλά και όλων των μεγάλων οικονομιών και χρηματιστηρίων του κόσμου. Τους περισσότερο ειδικούς ενδιαφέρουν ένα πλήθος από εξειδικευμένους δείκτες όπως είναι οι δείκτες δανειακής επιβάρυνσης, οι δείκτες ανταγωνιστικότητας, οι λεγόμενοι δείκτες ϋΝΑ των χρωμοσωμάτων κ.λπ. Όλα τα ανωτέρω, άμεσα ή έμμεσα, αναφέρονται στους αριθμοδείκτες. Συνεπώς, η χρησιμότητα που προκύπτει από τη γνώση του θέματος των αριθμοδεικτών, στα πλαίσια των προαναφερομένων επιστημών καθώς και των τρεχουσών καθημερινών αναγκών, είναι φανερή και οπωσδήποτε σημαντική. Όπως αναφέρει ο Βalk (2008), οι αριθμοδείκτες συζητιούνται σήμερα συχνότατα στα μέσα μαζικής ενημέρωσης και στην πολιτική. Η χρήση μάλιστα ορισμένων από αυτούς είναι σήμερα γενικευμένη και καθημερινή στις εφημερίδες και τα τηλεοπτικά προγράμματα. 

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ

ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ

Στατιστική

Αριθμοδείκτες

Δείκτης

Συμβολισμοί

το πρόβλημα των αριθμοδεικτών

Οι πρωτοπόροι

ΣΥΓΚΡΙΣΗ ΚΑΙ ΣΥΓΚΡΙΣΙΜΟΤΗΤΑ

ΑΡΙΘΜΟΔΕΙΚΤΕΣ ΑΠΛΩΝ ΜΕΓΕΘΩΝ

Δεικτοποίηση απλού μεγέθους

Σταθερή και κινητή βάση σύγκρισης

Διατοπικές συγκρίσεις

Διαπροσωπικές συγκρίσεις

Συγκρίσεις έναντι νόρμας

Δείκτες πληρότητας

Δείκτης μάζας σώματος

Αριθμοδείκτες οικονομικών επιχειρήσεων

Αντιστροφή στο χρόνο απλού μεγέθους

Οριακές σχετικές μεταβολές και ρυθμός μεταβολής

Συμπεριφορά δεικτών απλών μεγεθών

ΑΡΙΘΜΟΔΕΙΚΤΕΣ ΣΥΝΘΕΤΩΝ ΜΕΓΕΘΩΝ

ΕΠΙΛΟΓΗ ΑΓΑΘΩΝ ΚΑΙ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ

ΒΑΣΗ ΣΥΓΚΡΙΣΗΣ ΑΡΙΘΜΟΔΕΙΚΤΩΝ

ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΟΣ ΤΥΠΟΣ ΚΑΙ ΣΤΑΘΜΙΣΗ

Αστάθμητοι αριθμοδείκτες τιμών και όγκου

Σταθμικοί αριθμοδείκτες τιμών και όγκου

ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ ΤΥΠΩΝ

ΣΧΕΣΗ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ ΤΥΠΩΝ LASPEYRES ΚΑΙ PAASCHE

ΑΛΥΣΩΤΟΙ ΑΡΙΘΜΟΔΕΙΚΤΕΣ

Προβλήματα από τη χρησιμοποίηση σταθερής βάσης

Κινητή βάση και αλύσωση

Κριτήρια αντιστροφής στο χρόνο και κυκλικό

Κριτήριο μεταβατικότητας

Μαθηματικός τύπος του Sauerbeck

ΜΕΤΑΒΟΛΕΣ ΔΕΙΓΜΑΤΟΣ ΚΑΙ ΣΤΑΘΜΙΣΕΩΝ

ΕΠΟΧΙΚΑ ΕΙΔΗ

ΑΤΟΜΙΚΟΙ, ΕΙΔΙΚΟΙ ΚΑΙ ΓΕΝΙΚΟΙ ΔΕΙΚΤΕΣ

ΣΥΝΔΕΣΗ ΑΡΙΘΜΟΔΕΙΚΤΩΝ

ΧΡΗΣΗ ΑΡΙΘΜΟΔΕΙΚΤΩΝ

ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΜΕΤΑΒΟΛΗΣ ΑΤΟΜΙΚΩΝ ΚΑΙ ΕΙΔΙΚΩΝ ΔΕΙΚΤΩΝ ΣΤΟ ΓΕΝΙΚΟ ΔΕΙΚΤΗ

ΣΦΑΛΜΑΤΑ ΑΡΙΘΜΟΔΕΙΚΤΩΝ

ΔΕΙΚΤΕΣ ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΣΗ

ΕΠΙΣΗΜΕΣ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΕΣ

ΔΙΕΘΝΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ

ΕΠΙΛΟΓΗ ΑΡΙΘΜΟΔΕΙΚΤΩΝ ΑΠΟ ΤΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΚΑΙ ΤΟ ΔΙΕΘΝΕΣ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ